Vì sao ứng viên và doanh nghiệp cùng nhìn nhận sai về thực tập?
Đây là suy nghĩ của cả phía các bạn trẻ và kể cả các doanh nghiệp. Đây là một trong số suy nghĩ hiếm hoi NTD và người đi làm có điểm chung nhưng lại chẳng giúp đi đến một happy ending. Vì thực sự đối với mình, đây là một nhận định sai.
Từ phía ứng viên: trong khi mong muốn của các bạn là tìm được môi trường thực hành kỹ năng, trau dồi kiến thức nhưng là luôn đặt vấn đề "lương thực tập bao nhiêu". Đương nhiên, thực tập không có lương, nếu muốn có lương thì phải là "đi làm". Nếu có thì đó là khoản phí "trợ cấp" xăng xe, chi phí đi lại của doanh nghiệp cho các bạn.
Nhưng bởi vì nhận định sai giá trị mức trợ cấp được nhận, nên các bạn cho rằng "DN bóc lột thực tập sinh với mức lương quá thấp?"
Nếu đó chỉ là góc nhìn lệch lạc của các bạn trẻ thì không có gì đáng nói, nhưng đây cũng là cách mà một số NTD đang suy nghĩ.
Tuyển thực tập sinh là bài toán nhân sự dài hạn
Chúng ta luôn tìm cách để tuyển liên tục TTS vào và hy vọng rằng nguồn nhân sự dồi dào và chi phí thấp này sẽ giúp tiết kiệm được kha khá chi phí vận hành.
Chúng ta cũng quên là DN nhận TTS với ý nghĩa rằng: "mua tương lai và tối ưu hiện tại". Và bởi vì như thế, nên việc tuyển và sử dụng TTS là phải chấp nhận bỏ chi phí vận hành và thời gian đào tạo ở hiện tại, để đổi lấy một lực lượng lao động tinh nhuệ, hiểu việc, trung thành và thấm nhuần văn hóa công ty trong tương lai.
Vậy thì làm gì có chuyện tiết kiệm ở đây?
Nào, nếu bỏ qua ý nghĩa xã hội trên các thông tin tuyển dụng mỹ miều như "tạo cơ hội cho thế hệ trẻ" hay "cống hiến cho cộng đồng" thì hãy nhìn trực diện thì đây là một chiến lược kinh doanh và bài toán nhân sự dài hạn.
Doanh nghiệp tuyển thực tập sinh để làm gì?
Vậy thì, tuyển TTS để:
- Xây dựng "Phễu nhân tài" (Talent Pool) với chi phí tối ưu nhất: săn người từ gốc, giảm cạnh tranh người giỏi với đối thủ cạnh tranh.
- Sàng lọc fresher với thời gian dài và chi phí tối ưu: thời gian thực tập là 03 tháng, nếu TTS giỏi → giữ lại làm nhân viên chính thức; nếu không phù hợp → hết hạn thực tập thì chia tay êm đẹp, không vướng bận pháp lý hay đền bù hợp đồng.
- Nhân sự cũ theo "lối cũ" của công ty cũ, nên khó đào tạo. TTS như trang giấy tinh khôi, rất dễ đào tạo theo quy trình của công ty và có sự yêu mến công ty hơn.
- "Giải phóng" và tạo môi trường thực hành kỹ năng lãnh đạo cho Senior: tuyển các bạn TTS vào để hướng dẫn và cho các bạn làm những việc vận hành, lặp lại để vừa có môi trường cho các bạn làm việc và giúp cho Senior có thêm thời gian tạo ra nhiều value hơn trong việc. Thông qua hướng dẫn và đào tạo TTS, các bạn Senior rèn giũa thêm leadership. Tiền đề để promote lên leader.
Các khoản chi phí khi tuyển một thực tập sinh
Vậy các chi phí mà Doanh nghiệp phải trả (tính trên đầu một TTS có mức trợ cấp 2tr/ tháng) cho khoản đầu tư này là bao nhiêu:
1. Chi phí trợ cấp (Nếu có) để thu hút intern chất lượng cao
Mức thị trường hiện tại (2026): Dao động từ 2.000.000 – 5.000.000 VND/tháng tùy ngành (ngành Tech, Marketing thường cao hơn).
Lưu ý về Thuế: Theo luật, nếu chi trả từ 2.000.000 VND/lần trở lên cho nhân sự không ký hợp đồng lao động chính thức, doanh nghiệp phải khấu trừ 10% thuế TNCN tại nguồn (trừ khi intern làm bản cam kết thu nhập chưa đến mức chịu thuế).
2. Chi phí hữu hình
Đây là những khoản chi bằng tiền mặt mà doanh nghiệp phải bỏ ra để intern có thể ngồi làm việc và đảm bảo an toàn dữ liệu:
- Thiết bị làm việc: Máy tính (laptop/PC), chuột, bàn phím, tai nghe,... Thường các công ty không có chi phí này cho nhóm thực tập ~500,000 - 1,000,000 VNĐ/ tháng/ TTS
- Tài khoản & Phần mềm (SaaS): Email doanh nghiệp (Google Workspace/Microsoft 365), tài khoản Slack, Zoom, Trello, Jira, Canva, hoặc các phần mềm chuyên môn (Adobe, Salesforce, Figma...). Chi phí khoảng 200.000 – 1.000.000 VND/tháng/người
- Văn phòng phẩm & Tiện ích: Điện, nước, internet, trà, cà phê, giấy in, thẻ đeo nhân viên. Khoảng 200.000 – 500.000 VND/tháng.
- Chi phí tuyển dụng: Thời gian của HR đăng bài, lọc CV, phỏng vấn, test... Quy đổi ra lương của HR mất khoảng 500.000 – 1.000.000 VND/người tuyển thành công.
3. Chi phí vô hình (Chi phí cơ hội) – Khoản lớn nhất
Đây là chi phí đắt đỏ nhất nhưng lại hay bị ngó lơ: Thời gian của người hướng dẫn (Mentor/Senior).
Intern không thể tự chạy việc ngay. Mentor phải dành từ 1-2 tiếng mỗi ngày để giao việc, hướng dẫn, sửa lỗi và review kết quả. Nếu lương của một Senior là 20.000.000 VND/tháng (khoảng 120.000 VND/giờ), và họ mất 3 tiếng/ngày cho intern → Doanh nghiệp mất khoảng 240.000 VND/ngày. Vậy tháng doanh nghiệp tốn khoảng 5.280.000 VND chỉ để trả tiền cho Mentor ngồi dạy thực tập sinh. Trong thời gian đó, lẽ ra Mentor có thể làm những việc tạo ra doanh thu trực tiếp.
4. Chi phí rủi ro (tổn thất uy tín thương hiệu nếu có)
- Tổn thất uy tín thương hiệu nếu có:
- Intern là những người chưa có kinh nghiệm giao tiếp công sở hoặc xử lý khủng hoảng, nhưng họ lại là những người "vô tư" nhất trên mạng xã hội. Một số điều cần lưu ý như: Rò rỉ thông tin/Phốt nội bộ, Hành xử thiếu chuyên nghiệp với khách hàng,
- Những chi phí không liệt kê ra được :))
- Chi phí "Lây lan năng lượng tiêu cực"
- Intern thường là sinh viên, tâm lý chưa vững vàng và dễ bị nản lòng nếu gặp áp lực. Nếu tuyển phải những intern có thái độ làm việc kém, hay than vãn, đi trễ về sớm hoặc làm việc đối phó, năng lượng này rất dễ lây lan sang các nhân sự Gen Z trẻ tuổi khác trong công ty. Điều này gián tiếp làm giảm hiệu suất làm việc của các nhân sự chính thức xung quanh.
- Chi phí rủi ro bảo mật hệ thống (Data & Cyber Security)
- Khi tôi list chi phí phần mềm, laptop, chắc chắn không ít người sẽ chỉ trích: intern thì cần gì những thứ ấy.
- Nhưng đây là khoản chi phí ẩn đáng sợ nhất trong thời đại công nghệ số. Intern có ý thức bảo mật kém và Intern thường dùng máy tính cá nhân để làm việc và kết nối vào mạng nội bộ công ty. Khi hết hạn thực tập, nếu bộ phận IT không thu hồi quyền truy cập (Source code, Drive, tài khoản phân tích dữ liệu) một cách triệt để, doanh nghiệp đứng trước nguy cơ bị rò rỉ dữ liệu mật sang cho đối thủ cạnh tranh. (Quá nhiều câu chuyện phốt trên mạng)
Tóm lại, tuyển một thực tập sinh cũng giống như mang về một "quả bom năng lượng" chưa được thuần hóa. Nếu doanh nghiệp có một hệ thống quản trị, bảo mật tốt và một Mentor có tầm, quả bom đó sẽ kích nổ thành doanh thu và nhân tài. Nếu không, nó sẽ quay lại "đốt" chính ngân sách và sự bình yên của doanh nghiệp.