Trong bài viết trước, mình nói về xu hướng Fractional và giải mã làn sóng các “quái kiệt” Senior (C-suite, Director) rời ghế full-time để chuyển sang làm Fractional — bán chất xám chiến lược cho nhiều công ty/dự án cùng lúc.
Nhưng một bàn tay không thể vỗ thành tiếng. Làn sóng này bùng nổ mạnh mẽ là bởi ở phía bên kia chiến tuyến, các Founder/CEO của SMEs và startup cũng đang chủ động thay đổi tư duy dùng người. Họ không còn mặn mà với việc “sở hữu” một CMO hay CFO full-time nữa.
Có một thực tế phũ phàng mà các CEO đều phải thừa nhận: Doanh nghiệp vừa và nhỏ thì không đủ tiền nuôi “đại bàng”, nhưng nếu chỉ dùng “chim sẻ”, họ sẽ mãi không lớn nổi.
Dưới đây là lý do mô hình Fractional đang trở thành một lựa chọn thay cho tư duy tuyển dụng truyền thống:
Một startup mới gọi vốn hoặc một SME đang trên đà bứt phá rất cần một CMO để vạch phễu tăng trưởng, hay một CFO để cấu trúc dòng tiền. Nhưng chi phí để tuyển một nhân sự C-level đẳng cấp tập đoàn có thể lên đến $4,000–$5,000/tháng, chưa tính thưởng, bảo hiểm và ESOP.
Thay vì bất lực nhìn ngân quỹ cạn kiệt, các CEO có thể chọn giải pháp tối ưu hơn: mua 20% thời gian của một chuyên gia lão luyện với mức chi phí bằng 40%–60% so với full-time. Doanh nghiệp vẫn có Playbook chuẩn chỉnh từ người từng thực chiến, trong khi dòng tiền vẫn được đảm bảo an toàn.
Nhiều SME từng chọn cách tuyển các bạn Junior hoặc Mid-level về rồi kỳ vọng các bạn tự bơi, tự lớn để gánh vác mảng chiến lược. Kết quả? Doanh nghiệp mất vài trăm triệu đến cả tỷ đồng “tiền ngu” cho những chiến dịch sai hướng, những hệ thống vận hành lỗi.
Khi thuê một Fractional Director, Founder đang mua kinh nghiệm xương máu của họ. Những người này vào là “khám bệnh” và “bốc thuốc” ngay lập tức dựa trên những bài học họ đã trải qua ở các Big Corp. Họ giúp doanh nghiệp đốt cháy giai đoạn thử sai với cái giá rẻ hơn rất nhiều.
Khi lên đến tầm Director hay C-level ở môi trường full-time, phần lớn thời gian của họ bị ngốn sạch bởi họp liên phòng ban, giải quyết xung đột nhân sự, làm báo cáo và những quy trình cồng kềnh.
Các CEO nhận ra họ đang trả một cục tiền lớn cho những khoảng thời gian “vô vị” đó của nhân sự. Với Fractional, mọi thứ sòng phẳng hơn nhiều: đến và “khám bệnh”, đưa giải pháp, giám sát đội ngũ thực thi, rồi nghiệm thu kết quả. Không chấm công, không drama, không chính trị. Trả tiền đúng cho giá trị thặng dư được tạo ra.
Khác với một Consultant (cố vấn) thuần túy — chỉ đến chỉ tay năm ngón, đưa lời khuyên rồi đi — một Fractional leader trực tiếp tham gia điều hành.
Họ vào giao việc, thiết lập KPI và trực tiếp coaching (hướng dẫn) cho đội ngũ nhân sự trẻ hiện có của công ty. Sau 6 tháng đến 1 năm đồng hành cùng một Fractional CMO, đội ngũ Marketing in-house của SME có thể trở nên cứng cáp hơn. Đây là giá trị bền vững mà không phải khóa học hay agency nào cũng mang lại được.
Lời kết: Bản chất của xu hướng này là sự dịch chuyển tư duy: từ “Sở hữu nhân sự” (Ownership) sang “Truy cập năng lực” (Access). Các Founder ngày nay không cần sở hữu một chuyên gia 8 tiếng/ngày để ngồi ngắm nhau; họ chỉ cần truy cập vào bộ não và mạng lưới quan hệ của chuyên gia đó đúng lúc, đúng chỗ.
Mô hình này tối ưu là vậy, nhưng tại thị trường Việt Nam hiện tại, rào cản lớn nhất khiến các Founder còn ngần ngại khi xuống tiền cho Fractional là gì? Là nỗi sợ lộ bảo mật thông tin doanh nghiệp, hay đơn giản là thói quen cố hữu “phải nhìn thấy người ở văn phòng” thì mới yên tâm?